Ines Wereld

OVER NIEUWE WOORDEN

augustus 4, 2022

OVER NIEUWE WOORDEN

In een schrijfworkshop die ik volgde op het Franse platteland ( nee, ik zeg niet waar!) kregen we van onze uitstekende docent Christiaan Weijts de opdracht ‘woorden te bedenken voor gedachten, gevoelens, ervaringen waarvoor nog geen woorden bestaan’. In kleine groepjes gingen we ermee aan de slag; de docent suggereerde dat het ook over ergernissen kon gaan en ja, daar kon ik wel wat mee! Een van mijn grootste ergernissen is het te pas en vooral te onpas gebruiken van anglicismen.

Waarom doen mensen dat toch, vanwaar dat trouweloos vergeten van je eigen mooie taal? Is het gemakzucht, interessantdoenerij, desinteresse? Hoe dan ook, ik erger me er dood aan. Tegelijkertijd levert dat ook een moreel probleem op: ik voel me verheven boven de anglicismengebruikers en dat is natuurlijk niet in de haak: denk ik soms dat ik beter ben? Foei! Schuldgevoel, calvinistisch en zwaar. Maar dat is ook juist heerlijk, want dat schuldgevoel pleit me als het ware vrij: door me schuldig te voelen word ik witgewassen en zo ben ik eigenlijk nog beter dan ik toch al dacht te zijn. Deze redenering leverde het door mij bedacht woord calvinopurotaalmechanisme op: je bent een taalpurist, voelt je schuldig en wordt daardoor vrijgepleit. De opdracht was daarover een tekst te maken en dat leverde bij mij het volgende vers op:

Lieve mensen allemaal,

spreek alsjeblieft je moedertaal!

Wij hoeven hier geen ‘comfort zone’

‘vertrouwd gebied’ heet dat gewoon!

Ik voel mij mijlenver verheven

boven wie met anglicismen leven

dat heb ik maar weer mooi gezegd

maar… is het eigenlijk wel terecht

dat ik mij opstel als purist

en zelfbenoemde taaljurist?

Dat grauw gevoel dat mij opeens vervult

is dat misschien eh..iets van schuld?

Ik moet nu denken aan Calvijn

dus ja, dat zal het dan wel zijn

het voelt heel fijn en zo vertrouwd

en fout is dan veel minder fout

nee, sterker nog, fout wordt dan goed!

Calvijn weet wat hij zegt en doet

het mooist is dat ik nu nog beter ben

omdat ik mijn zwakte zelf erken

zo manipuleer ik in het rond

dankzij het mechanisme dat ik vond

WIJ ZIJN ZOJUIST KEURIG VERTROKKEN….

Ik heb al een baan, maar anders zou ik mij graag aanmelden als tekstschrijver bij NS. Ik heb de indruk dat de taal die conducteurs nu bezigen in de trein geschreven is vanuit het hiernamaals door Gerard Reve: een mengeling van formeel , ouderwets Nederlands en...

IS SNAUWEN HET NIEUWE PRATEN?

In de supermarkt stond ik bij de broodafdeling op mijn beurt te wachten: ik wilde twee broodjes uit het schap met losse broodjes. Ik keek naar het jongetje voor mij, een jaar of vier, dat heel geconcentreerd met zo'n grote tang (moeilijk!!) één voor één een paar...

KUN JE LEREN LEZEN?

Vrijdag hield ik in mijn vwo6-klas een even bevlogen als vermoedelijk vruchteloos pleidooi voor het lezen van boeken. Nog maar een maand, dan is het mondeling examen literatuur en uitstel kan niet meer, er moet nu gelezen worden. Na de les kwam een leerling wat...

EEN WONDER IN DE TREIN

Nee, nu eens niet over de wonderlijke wegen van NS, maar over iets verrassends op een gewone donderdagmorgen. Ik stapte in de trein ( nee, die was niet op tijd), ging zitten ( ja, er was plaats) en tegenover mij kwam een jongen van een jaar of zeventien, achttien...

KRIMPT ONZE TAAL?

Na vier jaar afwezigheid op school (want met pensioen) ben ik terug in het onderwijs op mijn oude school in Amsterdam: docenten Nederlands zijn zeer schaars...En het kan toch niet zo zijn dat eindexamenkandidaten vwo geen les krijgen?! Dus daar ben ik weer en als je...

WEER NAAR SCHOOL

Weer naar school...Sinds enkele weken geef ik weer les op mijn oude school, het Pieter Nieuwland College in Amsterdam. Ik vind het heerlijk! Vanwege het lerarentekort was er een probleem aan de kant van de school om de zesde klassen van het vwo te bemensen en een...

T KOFSCHIP

Ín de trein, een coupé met een groep vrolijke jongens van een jaar of negentien, twintig die luid hun vakantieplannen bespreken. En ja hoor: Mallorca, Cherso, zuipen, wijven. Tot opeens het gespreksonderwerp verandert en een van hen zegt: 'Nee man, dat schrijf je niet...

SLECHTE MENSEN ?

Nergens hoor je zoveel fijne taaluitingen als in de trein. Onlangs zat ik  weer eens in een overvolle trein, er was zoals zo vaak een vertraging ( dit keer 'wegens een onwelwording'; een typisch NS-woord heb ik bemerkt) en met de onnavolgbare logica van de NS: 'Hoe...