Ines Wereld

Het centraal schriftelijk eindexamen vwo Nederlands 2022

mei 26, 2022

Gistermiddag moesten de examenleerlingen er weer aan geloven: het vwo-examen Nederlands. Altijd een bron van stress vooraf en ergernis, frustratie, ja zelfs wanhoop achteraf. Bij de leerlingen ( maar dat kun je verwachten), maar ook bij docenten. Als oud-docent Nederlands, met vele eindexamens achter mij, veroorloof ik me hier de vraag: waarom? Waarom moeten leerlingen aan deze kwelling blootgesteld worden, aan teksten die helemaal niets met hun belevingswereld te maken hebben en waarom moeten ze daar dan ook nog vragen over beantwoorden die op zijn best bevreemding opwekken en zeker niet leiden tot het beoogde tekstbegrip? Kijken we naar de eerste twee lange teksten, beide over een tentoonstelling van Damien Hirst. Hoeveel leerlingen weten wie hij is en wat hij doet? Dat wordt in de beide teksten als vanzelfsprekend aangenomen en wellicht is dat ook zo voor de doelgroep van de bron ( NRC Handelsblad). Wie bevolken echter die doelgroep? Dat zijn over het algemeen oudere, welgestelde, hoogopgeleide lieden, aan wie een zeker snobisme en enig elitair besef niet vreemd zijn. Wat moeten leerlingen van zeventien, achttien jaar daarmee? O zeker, je mag eisen stellen aan een vwo-leerling, die moet zich kunnen verplaatsen in werelden die afwijken van de zijne. Maar moet je echt zo ver over hun hoofden heen praten? Ilja Leonard Pfeijffer kan prachtig schrijven, maar zijn woordkeus ligt vele niveaus boven dat van de gemiddelde leerling. Als je wilt dat die leerling zulk proza begrijpt – op zich een prima idee – dan zul je die leerling veel beter onderwijs moeten geven en hem veel meer moeten laten lezen. Met lezen bedoel ik: echte teksten, literatuur.  Dan de vragen. Ik durf te beweren, op grond van mijn ervaring, dat een leerling die van de hele tekst geen bal snapt, maar die wel begrijpt hoe het vragensysteem in elkaar zit, een voldoende kan halen voor dit examen. Vraag je hem dan na afloop wie Damien Hirst was, grote kans dat hij antwoordt: wie? En dat is de kern van mijn bezwaar en ook van mijn woede: dat hele examen Nederlands gaat uit van een volkomen verkeerd standpunt dat vervolgens op een volkomen armoedige wijze wordt uitgewerkt. Het standpunt is dat leerlingen vaardigheden moeten leren. Dat is iets anders dan kennis verwerven. Waarom is kennis verwerven zo’n taboe? Vaardigheden zijn uiteindelijk niet meer dan trucjes, daar leren kinderen niet zelfstandig van denken. Geef  die kinderen  teksten die aansluiten bij hun eigen wereld en laat ze die inhoudelijk analyseren en houd eens op met dat technische gedoe! En nee, teksten ‘die aansluiten bij hun eigen wereld’ hoeven niet per se simpel te zijn.  Laten we het eens omdraaien, laten we die oudere NRC-lezer eens een tekst voorzetten die is geschreven in een taal die jongeren aanspreekt. Hij zou radeloos worden! En hij zou vast en zeker weigeren om zoiets te lezen. Waarom doen wij onze leerlingen dan wel zoiets aan? Testbedenkers, kom eens uit je comfortzone, durf je werkwijze en daaraan voorafgaand je zienswijze eens onder de loep te houden. Leerlingen kunnen en willen veel, maar je moet ze niet tegen je in het harnas jagen met een houding van ‘wij weten wel wat goed voor jullie is.’ Misschien weten die leerlingen dat zelf wel veel beter. Luister daar eens naar!

GLUREN BIJ DE BUREN WINTEREDITIE 2023

Dat was weer een bijzondere middag, gluren bij de buren in Overveen in een zeer gastvrij huis met leuk publiek! Voor alle mensen die er niet waren doe ik er een van mijn gedichten bij, gratis bij u thuisbezorgd! MEREL om half zes 's ochtends Zwart verbindingsstreepje...

SEUL SUR LE MONDE

SEUL SUR LE MONDE ALLEEN OP DE WERELD? Iedereen kent denk ik wel het verhaal van de Nederlandse scholier, die tijdens zijn mondeling examen Frans op de vraag hoe het bekende, door hem 'gelezen' werk van Hector Malot heette, antwoordde: 'Seul sur le monde', de...

COMMUNICATIE: BENT U DAAR, NS?

Gehoord, gisteren in de trein van Amersfoort naar Amsterdam, een conducteur: 'Goedemiddag dames en heren, beste reizigers, lieve mensen, we zijn zojuist met een minuutje vertraging vertrokken vanuit Amersfoort. Dat komt doordat we even moesten wachten op de reizigers...

Hélemaal geen probleem!

Hélemaal geen probleem! Ik belde naar de GGD om een afspraak te maken voor mijn boosterprik. Na een prettig gesprek met een jongeman sloot ik af met: 'Dank u wel, goedemiddag.' Waarop hij antwoordde: 'Hélemaal geen probleem mevrouw'. En nu vraag ik me aldoor af: was...

OVER NIEUWE WOORDEN

OVER NIEUWE WOORDEN In een schrijfworkshop die ik volgde op het Franse platteland ( nee, ik zeg niet waar!) kregen we van onze uitstekende docent Christiaan Weijts de opdracht 'woorden te bedenken voor gedachten, gevoelens, ervaringen waarvoor nog geen woorden...

OVER BEGRIJPEND LEZEN EN ECHT LEZEN

OVER BEGRIJPEND LEZEN EN ECHT LEZEN

OVER BEGRIJPEND LEZEN EN ECHT LEZEN Van de week sprak ik iemand die vertelde dat hij 'eigenlijk amper literatuuronderwijs had gehad op school'. Dat was in de jaren '70 van de vorige eeuw. Dus ook toen al, dacht ik toen ik het hoorde. En ik vroeg me af wanneer het was...

Gluren bij de buren zondag 3 juli

Gluren bij de buren zondag 3 juli

Zondag 3 juli: een prachtige dag om eens bij de buren te gluren! In Bloemendaal waren veel huizen en tuinen gastvrij open voor allerlei acts. Ik mocht met mijn eigen poëzie optreden bij Jan en Martje in hun gezellige tuin, veel dank voor jullie gastvrijheid! Het...

Rolwisseling

Rolwisseling

Soms droom ik er wel eens van: de omgekeerde wereld in onderwijsland. De managers, de onderwijskundigen, de adviseurs gaan voor de klas staan en de docenten gaan op hun stoelen zitten en geven hun mening en hun advies over het onderwijs. O, wat zou dat een revolutie...

Over het uit je hoofd leren van gedichten

  Voor een lezing die ik binnenkort geef, waarin onder andere het werk va de Italiaanse schrijver Primo Levi (1919-1987) aan de orde komt, herlas ik zijn boek 'Is dit een mens', één van de meest inspirerende boeken die ik ken. Primo Levi vertelt hierin over zijn...

Het mondeling Nederlands

Ergens in maart of april is het weer zover: havo- en vwo-examenkandidaten krijgen hun mondeling examen Nederlandse literatuur. Elk jaar weer vond ik dat als docent een hele klus: al die leesdossiers doornemen en voor elke leerling een examen op maat maken, het kostte...